İnsan aşkı arar.

İnsan olmanın en temel hâllerinden biri aşık olmak. Ama ne tür bir aşk bu? O kadar çok çeşidi var ki. Ferzan Özpetek şöyle tanımlar aşkı:

Aşk, herkesi birbirine bağlayan bir ip!… Kendimi çaresiz hissettiğim anlarda aşkı düşünürüm ben. Çünkü bizi kurtaran, herşeyi değiştiren, olanaksızı olanaklı, çirkini güzel, kabul edilemez olanı kabul edilebilir kılan aşk! Herşey onun vasıtasıyla yürüyor. Hayattaki en önemli şey aşk. Aşk dediğin, dostuna duyduğun aşk, toprağa duyduğun aşk, işine duyduğun aşk…aşk dünyayı döndüren duygu. Bizi kurtaracak tek şey de aşk!

Aşkın bu hâlleri olmasa, ne çocuklar özveriyle büyütülürdü, ne doktor adanmışlıkla insanlığa hizmet eden çareler bulurdu, ne çağlar boyunca ruhu besleyen müzikleri duyardık, ne hâkim işini doğrulukla yapardı,  vs, vs. Dünyayı döndüren, yaşamı devam ettiren, insanı geliştiren her şeyin kökü sanki aşk…

Aşkın, sanki tüm parçaları birbirine bağlayan ve dağılıp, boşlukta yitip gitmelerine engel olduğu görüşüne paralel bir fenomeni, fizikçiler bilimsel olarak ortaya koyuyor : Dünya üzerinde her yerde, her şeyde var olduğu kanıtlanan yerçekimi dalgaları, öyle ki her noktayı saran, birbirine bağlayan, görünmez bir akımın her parçacığı harekete geçirdiği bir çekim alanının varlığına delildir. Bu tarif de sanki aşkın, cezbenin, fizik kanunlarıyla açıklanmış tarifi…

Aşkın, temel sevgi hâline dair bir başka veri de nöropsikolojide, beyin görüntüleme teknikleri ile elde edilen sonuçlardan : İnsan beyni doğuştan sevmeye ve empati kurmaya göre planlanmış. Yani insan sevmek ve empati kurmak programı ile yaratılmış durumda. Bir bakış, bir dokunuş, bir gülücükle ilk sevgi kıvılcımı çaktığı an, ilgili nöronlar ışık hızıyla harekete geçiyor ve insanın artık ömür boyu peşini bırakmayacağı sevme ve aşk hâlleri başlıyor. Nöropsikologların tabiriyle “sevmeyi” yaratan ilk nöron yolları, bebeklik döneminde bebeğe bakan kişinin gözündeki yansımalar ve dokunuşuyla tetikleniyor ve sonrasında beyin bunu hiç unutmuyor ! İnsan olmanın esas kökünde bulunan sevgiye bir işaret daha.

Sevme Sanatı kitabının yazarı psikolog ve filozof Erich Fromm (1900-1980) bu baş yapıtında der ki:

Sevmenin ilk adımı, onun öğrenilmesi gereken bir sanat olduğunu idrak ve kabulden geçer. Nasıl ki doktor, insan bedenini teorik olarak öğrendikten sonra uygulayarak uzmanlığını geliştir ve bilgisinde enginleşir, sevgi de uygulamayla, sadece sevilir olmaktan öte, insanın insanı severek geliştirdiği bir sanattır…

Aşk, varlığımızın ve  hayatımızın o kadar doğal bir parçası ki günlük dilde kullandığımız “Allah aşkına!”  veya  “Aşk olsun !”  gibi aşk dolu sözlerimiz de var. Bu deyimlerin, dilimize hangi aşk fiili kökünden geldiğini dil bilimciler daha iyi bilir. Anlam olarak ise, adına edebiyatlar, destanlar yazıldığı, uğruna şairlerin, ariflerin öldüğü ilahi aşka atıfta bulunuyor olabilirler. Bu da aşkın, kelimelerle tarifi en zor, hatta mümkün olmayan bir başka hâli.

Sevgiyle bağlantılı olarak yine günlük dilde, özellikle dostlar arasında kullandığımız bir başka kelime de muhabbet : “Bir insanın diğerine herhangi bir çıkar ya da karşılık beklemeden duyduğu sevgi.” Bize hakikati söyleyen, kendimizde göremediğimizi görmemize yardım edendir. Ya da yorgun ve soğuk bir günün akşamında arayıvermiş ve demiştir ki : “Sıcak çorba var gelsene!”  Hatıramızda yer eden en kıymetli anlar arasındadır böyle muhabbet anları. Gönlümüze dokunmuştur çünkü. Sadakatle gelen muhabbeti bu tür dostluklarda buluruz. Yürekleri ısıtır, insan olmanın çerağsıdır muhabbet.

Madem ki yaratılışımıza işlenmiş sevgi, bundandır insanı, insanı ve aşkı araması.

Duygu Bruce
13 Şubat, 2020