Kategori Türkçe

Astrofizikçinin Evrenle Flörtü

Evrenin, yaşamın ve zihnin kökenlerini araştırmaya odaklanan astrofizikçi ve filozof Marcelo Gleiser, insanlığın evrendeki yerini anlamak için verdiği mücadele hakkında şöyle der: Doğal olarak dünyayı ve dünyadaki yerimizi anlamlandırmaya çalışıyoruz. Matematik, teknoloji, bilgisayar alanındaki ilerlemeler, ancak daha derin gizemleri, zamanın ve mekânın engin genişliğini ortaya çıkarmıştır. Yine de henüz cevabı hakkında hiçbir fikrimiz olmayan birçok soru var. Doğa bizden daha akıllı olduğu için, onunla her zaman kovalamaca oyunu oynuyoruz. Ne kadar çok bilirsek, soru ve gizemlere o kadar çok maruz kalıyor ve daha fazla sormayı…

Sandıktaki Değerler

  Dayanıklılık ve travma konusundaki çalışmaları ile tanınan nöropsikiyatrist Boris Cyrulnik, toplumların dünyayı saran salgın krizine karşı nasıl direnebileceğini açıklıyor : Bu görünmez saldırgana uyum sağlamalıyız. İnsanın evrimi ancak krizler ile gerçekleşir. Bu krizden sonra aileler ve çiftler bir kez daha barış ve huzuru bulacaklar. Krizler, insan olmanın koşulunda vardır. Zaten dünya tarihindeki kültürel devrimleri mecbur kılan birçok salgın biliyoruz. Her salgın veya doğal afetle birlikte kültürel bir değişiklik olmuştur. Travmadan sonra yeni kurallar ve birlikte yaşamanın yeni yollarını keşfetmeye çalışırız. 1348 veba salgını sonrasında,…

Başını Dinlemek İsteyen İnsan

  “İnsan, sadece yalnız olduğunda merak eder de gerçeği araştırır.” – Einstein. Alman yazar, ressam, doğabilimci J.W. Goethe (1749-1832) de yaratıcı ihamın ancak yalnızken geldiğini söyler. En beğendiğim psikologlardan biri olan D. Winnicott ise (1896-1971), çocuk gelişiminin başta gelen göstergelerden birini, “kendi kendine kalabilmek kapasitesi” olarak tanımlar. Tabiat aşığı Amerikalı filozof ve yazar Henry David Thoreau (1817-1862), manevi (spiritüel) keşiflerini orman yürüyüşlerinde yaptığını söyler. Yalnız başına yaptığı bu yürüyüşlerin, kendisini manevi kaynağına bağladığını, zengin ilhamlar verdiğini; ayrıca beden ve ruh sağlığına iyi geldiğini belirtir. Tabiatla…

Çiftçi ve Palmiye Ağacının Hikâyesi

  Al Ula’da yaşayanların anlattığı bu hikâye, yıllar önce çölde, emekle ve sevgiyle kurdukları bu vahada geçer. Günlerden bir gün, meyva ağaçları yetiştiren bir çiftçi, meyva bahçesindeki palmiye ağacı ile tartışmaya girişir ve ona “Seni sulamayacağım,” der. Palmiye ağacı bir daha hiç sulamazsa bile ölmeyeceğini söyler. Bunun üzerine çiftçi “Seni aşılamayacağım,” der. Palmiye yine ölmeyeceğini söylerek aynı cevabı verir. Çiftçi bu defa onu bir daha ziyaret etmeyeceğini söyler. Ağaç o zaman öleceğini söyler. İnsan ve ağaç arasındaki bağın kuvveti ne güzel anlatılmış bu hikâyede. Sevgi…

İç rehberimiz ve Nefsimiz Arasında Duyduklarımız

İlahi ruhumuz, nefsin çıkardığı karanlık dumana gömülürse, ruhumuz içinde bulunan ilahi ışığı (kıvılcımı) yansıtmayı durduracaktır.   Karar vermek üzereyken kendinizi iki karşıt fikir arasında sıkışmış buldunuz mu? Örneğin, işinizi zamanında bitirmeyi planlarken son anda sevdiğiniz bir televizyon programını izlemek için fikrinizi değiştirip, işi daha sonra da bitirilebileceğinizi ve bunun dünyanın sonu olmadığını kendinize söylemiş olabilirsiniz. Ya da genelde insanların arkasından konuşmayı sevmeseniz de size göre iyi davranmayan bir meslektaşınız aleyhinde konuşma isteği doğmuş olabilir içinizde. Dahası topluma yararlı bir hizmet gerektiğinde, yardım etmek imkânı elinizin…

İnsanın Aşk Halleri

İnsan aşkı arar. İnsan olmanın en temel hâllerinden biri aşık olmak. Ama ne tür bir aşk bu? O kadar çok çeşidi var ki. Ferzan Özpetek şöyle tanımlar aşkı: Aşk, herkesi birbirine bağlayan bir ip!… Kendimi çaresiz hissettiğim anlarda aşkı düşünürüm ben. Çünkü bizi kurtaran, herşeyi değiştiren, olanaksızı olanaklı, çirkini güzel, kabul edilemez olanı kabul edilebilir kılan aşk! Herşey onun vasıtasıyla yürüyor. Hayattaki en önemli şey aşk. Aşk dediğin, dostuna duyduğun aşk, toprağa duyduğun aşk, işine duyduğun aşk…aşk dünyayı döndüren duygu. Bizi kurtaracak tek şey de aşk!…

Yaşam ve Ölüm Arasında Cesaret ve Sevgi Dolu Bir Hikâye

Sevgi gerçekten sahip olabileceğimiz, kendimizde tutabileceğimiz ve yola çıktığımızda yanımıza alabileceğimiz tek şeydir.  Yaşamlarının sonuna yaklaşan hastalarla yaptığı öncü çalışmalarıyla tanınmış doktor Elizabeth Kübler-Ross (1926-2004). Bu kişilerle, yaşam ve ölüm hakkındaki duyguları ve yaşamış oldukları hayatlarını nasıl değerlendirdikleri hakkında mülâkatlar yapar.  Hastalar oybirliğiyle, baskın olan duygularını “sevgiye duydukları özlem” olarak nitelendirir ve sevgiyi, ölüm korkusuna karşı ihtiyaç duyulan bir kalkan olarak gördüklerini ifade ederler. Yaşam yolunun sonunda hissettikleri iç huzuru ve memnuniyet derecesinin ise yaşamları boyunca, ne kadar sevgi ekip biçtiklerine bağlı olarak, azaldığı ya…

Rönesans’ın Bilge Dâhisi Leonardo da Vinci’nin 500. Yıldönümü Sergisi

    “Ruhun elle beraber çalışmadığı yerde sanat olmaz.” Rönesans döneminin dâhi bilgesi (1452-1519), anatomiden optik ve fiziğe kadar uzanan derin bilgiye sahip sanatkâr, mühendis, matematikçi, bilim insanı, Leonardo da Vinci’nin 500. ölüm yıldönümü, Louvre Müzesinde muhteşem bir sergi ile kutlanır (2020). Cesur ve üstün yaratıcılığı, tükenmeyen ilhamı ve araştırmalarına dayanan derin bilgisi ile yaşadığı zamanın çok ilerisindeki dâhice buluşlarını, bu sergide yer alan eserlerinde ve not defterlerinde görmek mümkün. Kendi eserleri hakkında şu yorumu yapar : Hiçbirisi zaten kesin biçimde tamamlanmadılar, çünkü mükemmelle ulaşmaktan…

Lokman Hekim’in Defteri

  Lokman Hekim, Anadolu inanışına göre bütün hekimlerin pîri imiş. Bin bir çeşit çiçeğin, otun özelliklerini tanır, ilaçlar yapar, dertlere deva bulurmuş. Bir yerde durmaz, hep dolaşır, gittiği yerlerdeki insanlara, bilgisiyle yarar sağlar, şifa getirirmiş. Rivayete göre günlerden bir gün Çukurova’ya varmış ve ovanın bereketine, güzelliğine hayran kalmış. Çevredeki bütün hastaları iyileştirmeye başlamış. Gel zaman git zaman dere tepe düz gitmiş, adım adım dolaşmış, her yandaki otları bir bir incelemiş ama aslında ölümsüzlük ilacına mâyi olacak otu arar dururmuş. Bir gece dolaşmaktan yorgun düşmüş ve ulu…

İnsanlığın Rüyası: Ölümsüzlük

  Google, Amazon, Microsoft, Meta ve Apple gibi teknoloji devleri yaşlanmaya çözüm bulmak, “sonsuza dek genç kalmak”  yarışındalar.  Doğal ölümü ertelemek hatta ölümsüzlüğü elde etmek için yürütülen bilimsel araştırmalara milyonlarca dolar harcamaktalar. Araştırmalar cevaba çok yaklaşmış durumda: Ebedi gençliğin püf noktası telomer denilen – DNA’nın her bir ucundaki “kapakçıklar” da. Telomerler genetik özelliklerimizi korumanın yanı sıra, hücrenin bölünmesini ve çoğalmasını sağlamakta. Ama madalyonun diğer yüzünde görünen ise, bir hücre her çoğaldığında, telomerler kısalmakta ve telomerlerin boyu kısaldıkça yaşamımız da kısalmakta. Telomer kısalma oranının , türlerin…